· 

Kom maar op met die Verticale Vinex

Hoogbouw, al jaren onbespreekbaar in Nederland. 

 

Sinds de Tweede Wereldoorlog kampen we met forse woningtekorten. Het lijkt alleen maar erger te worden. We denken al jaren met onze provinciaalse aanpak - veel gelijkvormige rijtjeswoningen in gelijkvormige steden - de woningnood te kunnen slechten. 15 miljoen inwoners in 1995, ruim 17 miljoen nu en 20 miljoen in 2030.

Op Gemeentelijk niveau gaan we de woningnood nooit oplossen, daarom is centrale regie nu meer dan noodzakelijk inclusief een meer wereldser visie.

In de Rijksstructuurvisie Amsterdam-Almere-Markermeer uit okt2013 werd al gesproken over groei voor Almere van 200.000 woningen met 60.000 in 2030 naar uiteindelijk 360.000 ergens in 2050. Een ieder weet dat dergelijke studies nu alweer achterhaald zijn, gezien de bevolkingstoename in Nederland. De groei welke Almere 2.0 voor de Noordelijke Randstad denkt te kunnen opvangen is volstrekt onvoldoende met de huidige woningbouwplannen in voornamelijk laagbouw. Het benodigde aantal woningen in deze regio steekt scherp af tegen het huisje-boompje-beestje plan 'pioniers in de Flevolandse polder' in Oosterwold. Oorspronkelijk een utopische gedachte van wethouder A.Duivesteijn.

Op inpoldering van het Markermeer uit het Structuurplan 1964, rust nog steeds een taboe en - ik neem aan voor de meeste Nederlanders - ook op verdere aantasting van het Groene Hart. Hoe denken we de 1 miljoen benodigde woningen voor de komende 10 tot 15 jaar dan te gaan realiseren, zonder dat we het Markermeer inpolderen, Schiphol naar zee verplaatsen, het kassengebied uit het Westland verplaatsen naar Oost-Groningen en het Groene Hart proberen te sparen? De ruimte is er gewoon niet.

 

Het wordt tijd dat we meer wereldser gaan denken en acteren. Ik werd geïnspireerd door het verhaal 'de Verticale Vinex' van architect Joost van de Hoek, werkzaam in China. Hij noemt het 'problematische Hollandse verstedelijkingsdebat' als voornaamste blokkade op hoogbouw in Nederland. In China weten ze wel om te gaan met grootschalige huisvesting. Nu hoeven we dat niet 1 op 1 te kopiëren naar Nederland, maar van een dergelijke aanpak kunnen we veel leren.

Als voorbeeld haalt Van de Hoek de metropoolregio in Shanghai aan met een complex woontorens van 10 hectare met een bruto FSI (Floor Space Index) van 4. Buurten met Nederlandse rijtjeshuizen scoren een FSI van 0,3 De Amsterdamse Jordaan scoort 1,8. Veel Europese steden scoren ook hoger. Aan efficiënt ruimtegebruik is dus nog een wereld te winnen.

Van planmatig en snel bouwen kunnen we ook nog van de Chinezen leren, de BroadGroup bouwde een prefab (stalen) hoogbouw toren in China in slechts 14 dagen. Dezelfde firma denkt de nieuwe Sky City tower van 838m hoog(!) in Saoedi Arabië in slechts 90 dagen te bouwen.

 

Willen we Nederland, in ieder geval de Randstad, niet volledig volbouwen met eindeloze rijtjeswoningen met veel ruimtebeslag, dan zullen we tenminste de lucht in moeten. Hierdoor blijft het groen gespaard, bovendien is verdichting duurzaam. Uit recente studies van PBL blijkt zelfs dat de verdichting de laatste jaren eerder is afgenomen dan toegenomen. 

De eerste stappen naar stedelijke verdichting worden nu gezet in Rotterdam, waarbij de - voor Nederlandse begrippen hoge - woontorens worden gebouwd: de Maastoren 165m van Diederik Dam, de Cooltoren en de Baantoren 150m, met als laatste de Zalmhaventoren 215m hoog nu in aanbouw.

In Den Haag zijn de eerste 5 woontorens van 140m nabij Hollands Spoor gepland. Amsterdam heeft altijd een voorlopers rol gehad met de Bijlmer als bekendste - niet geheel succesvol - voorbeeld. Hoogbouw in Amsterdam ligt moeilijk vanwege de zichtfunctie vanuit de grachtengordel. In Noord is echter nog ruimte genoeg. Op Zeeburgereiland en de Zuidas zijn woontorens gepland tot 125m, doch de hoogte blijft eigenlijk te beperkt voor een goede verdichting. In Eindhoven en Utrecht worden nu ook plannen voor hoogbouw ontwikkeld. De megalomane woontoren Belle van Zuylen van Burgfonds van 300m aan de rand van Utrecht werd in 2010 al afgeschoten.

In Nederland denken we aan hoogbouw vanaf 70m - de grens waarop sprinkler vereist is - maar hoogbouw wordt pas interessant vanaf 150 tot 250m zodat een behoorlijke verdichting te realiseren is.

 

Indien de Nederlandse architecten en stedenbouwkundigen meer van zich laten horen, inclusief de BNA en Stichting Hoogbouw, kan er tenminste een start gemaakt worden met een gezonde discussie over hoogbouw. Ze dienen dan wel de verbinding te zoeken met wereldwijd opererende corporate firms met voldoende ervaring in hoogbouw.

 

Interessante naslag:

  • Rijksstructuurvisie Amsterdam-Almere-Markermeer, RRAAM okt2013

  • Pioniers in de Polder, Volkskrant 27nov

  • De Vertikale Vinex, blog Joost van den Hoek (de Architect 19 nov)

  • Ruimtelijke dichtheden, PBL 2febr2018

  • Ruimtelijke verkenning van binnenstedelijk wonen en werken, PBL 2012

  • www.skyscrapercity.com

Reactie schrijven

Commentaren: 0